Nachtlab: De Donkere Stad


De Donkere Stad is een verkenning van de waarde van duisternis en van de manieren waarop we de sterrenhemel weer boven onze steden kunnen krijgen. De moderne stad is een kunstmatig universum geworden waarin de mens ver van de natuur staat. Een binnen zonder buiten, een plek die de nacht het liefst zou negeren als een inefficiënt obstakel. Maar wat als we onze verlichting zouden dimmen en het buiten weer naar binnen laten?

De Donkere Stad laat zien hoe we de stad weer donker kunnen maken. Hoe een stad mens en natuur weer bij elkaar kan brengen. Hoe stedelingen kunnen meebewegen met de ritmes van dag en nacht. En hoe een andere manier van verlichten onze levens kan verbinden met dat van onze planeet en het heelal. 

De Donkere Stad is een project van Studio Monnik in het kader van de Academie voor Stadsastronauten. De bijdrages voor De Donkere Stad werden ontwikkeld in het Nachtlab, een ontwerp- en onderzoeksgroep bestaande uit Like Bijlsma (SUB Office), Iris Dijkstra (Atelier LEK), Sander van Iersel, Daan Lagerberg, Gerjan Streng (Bright), Thijs Spaandonck (Bright) en Piet Vollaard (Stad in de Maak), Laurie Hermans en Teun van den Ende. Hun bijdrages zijn gepubliceerd als een poster-set. Hieronder te bekijken en te downloaden.


Verlichting?

Wat als we de sterren verliezen

Door Christiaan Fruneaux (Studio Monnik)

Dat wat buiten de mens ligt is in onze humanistische cultuur uit het zicht geraakt – het verlies van de sterren getuigt daarvan. Het is tijd om onze verlichting te begrenzen; onze nauwe blik functioneert niet meer.

Lees het essay

︎Download deze poster
Print bestand, 60,01 cm x 37,01 cm (ongeveer A2).
Voorkant poster:

Achterkant poster:

Nachtexpeditie


Het nachtleven van Rotterdam

Door Piet Vollaard (Stad in de Maak), Laurie Hermans en Teun van den Ende

Hoe ziet de nachtelijke ecologie van een stad er eigenlijk uit en zijn er nog donkere plekken te vinden in de stad? Met deze vragen en met een open geest gingen we op pad. Van Rotterdams westelijke gemeentegrens met Schiedam, naar de oostgrens met Capelle aan den IJssel. Met de zonsondergang in de rug liep onze expeditie de nacht in richting zonsopgang. Dit is ons verslag.

︎Download deze poster
Print bestand, 60,01 cm x 37,01 cm (ongeveer A2).
Voorkant poster:

Achterkant poster:

Camera Objectiva

Hoe licht is het donker?

Door Sander van Iersel   


De objectieve camera is een fotografie-methode om zo objectief mogelijk aan te tonen hoe verlicht ons stedelijke nacht eigenlijk is in vergelijking met de natuurlijke duisternis. Omdat onze pupillen zich continu aanpassen is onze beleving van licht en donker erg subjectief. Het kunstmatige oog van de camera kan echter vastgezet worden. Door de Camera Objectiva kunnen we met eigen ogen het verschil tussen het natuurlijk duister en de verlichte stad objectief waarnemen.

︎Download deze poster
Print bestand, 60,01 cm x 37,01 cm (ongeveer A2).

Voorkant poster:

Achterkant poster:

Duisternis: recht of luxe

Van wie is het donker?

Door Gerjan Streng, Thijs Spaandonck (Bright)

Als we de duisternis als waardevol zien, en we willen haar ervaren en bewaren, hoe doen we dat dan? Is licht en donker net zoiets als lawaai en stilte? Is kunstlicht een potentieel schadelijk stof? Is duisternis iets monumentaals of een landschappelijke kwaliteit? In de omgevingswetgeving bestaan vele aanknopingspunten. Maar het begint met de vraag: van wie is het donker en wie gaat erover?

︎Download deze poster
Print bestand, 60,01 cm x 37,01 cm (ongeveer A2).
Voorkant poster:

Achterkant poster:

Donkere Habitat

Architectuur voor de donkere stad

Door Like Bijlsma

Hoe leef je met het donker? Hoe kunnen we als mens onze aanwezigheid dimmen, en de ruimte geven aan de natuur en aan de kosmos? De Donkere Habitat geeft een architectonisch antwoord op deze vraag. Dit stedelijk woonblok laat zien dat bruisend stadsleven en de natuurlijke duisternis naast elkaar kunnen bestaan, en dat je ook in de stad onder de Melkweg kan wonen.

︎Download deze poster
Print bestand, 60,01 cm x 37,01 cm (ongeveer A2).
Voorkant poster:

Achterkant poster:

Lichtpaspoort

Natuurinclusief lichtontwerpen

Door Iris Dijkstra (Atelier LEK)

De helft van het leven op aarde ontwaakt als de zon ondergaat. ’s Nachts wordt er gejaagd en gepaard. Nachtvlinders bestuiven bloemen die ’s nachts bloeien. Vogels vertrekken naar verre bestemmingen navigerend op sterren en rivieren. Maar ons kunstlicht doorsnijdt en ontwricht deze nachtecologie. Onze verlichting vormt barrières, valstrikken en kooien voor hen die ’s nachts op pad gaan.  Maar dit hoeft niet zo te zijn, met het lichtpaspoort kunnen we een natuurinclusief nachtlandschap ontwerpen waar dag- en nachtdieren beiden baat bij hebben.

︎Download deze poster
Print bestand, 60,01 cm x 37,01 cm (ongeveer A2).
Voorkant poster:
Achterkant poster:

GAIA*

Thuis op aarde

Door Studio Monnik

De wereld verstedelijkt. Steeds meer mensen leven in een kunstmatige bubbel. Slechts omringt door andere mensen en de spullen die ze samen maken. Als een soort eindeloos interieur. Zelfs de sterren zijn in deze wereld versluierd achter kunstlicht. Weinig herinnert ons nog aan de natuurlijke ecosystemen waar we van afhankelijk zijn.

Wij zien het als onze missie om onszelf te herinneren aan het feit dat we ruimtevaarders zijn, reizend door een groots en mysterieus universum. Op een ruimteschip waar we goed voor moeten zorgen, er is geen reserve. De aarde is de enige levende planeet die we kennen. Ons rest dus niets anders dan samenwerken, met elkaar en met de natuur.

We willen onze complexe stedelijke wereld verenigbaar maken met de natuurlijke ritmes van het leven op aarde. Met GAIA bouwen wij diep poreuze steden, waar cultuur en natuur intiem zijn verweven. Steden waar verlichting en betovering hand in hand gaan. Waar de Melkweg, als het grootste natuur- lijke landschap dat we kennen, weer onderdeel is van de alledaagse ervaring.


*GAIA is een toekomstscenario in de vorm van een fictieve ‘smart city’ onderneming.

︎Download deze poster
Print bestand, 60,01 cm x 37,01 cm (ongeveer A2).

Voorkant poster:

Achterkant poster:

Gaia video:



Colofon
Hoofdredactie: Edwin Gardner (Studio Monnik)
Grafische vormgeving: Jasper van den Berg (Studio Rooiejas)
Tekstcorrecties: Edith Vroon
Productie Nachtlab: Tibor Bijl
Illustratie en animatie voor Gaia: Mei-Li Nieuwland en Peter Klijn
Financiële ondersteuning: Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
Uitgegeven door: Studio Monnik, Tolhuisweg 1, 1031 CL Amsterdam, www.monnik.org