Wat is het het overzichteffect?


Het overzichtseffect is iets dat astronauten ervaren als ze de aarde vanuit de ruimte zien en worden overweldigd door hun liefde voor onze planeet. Het word ook wel een trancedente ervaring genoemd. De astronauten zijn los van de Aarde terwijl ze zich er tegelijk fundamenteel onderdeel van voelen. Het onderscheidt tussen de wereld die ze buiten zich zien, en hun binnenwereld smelten samen in één holistisch zijn.

Als je meer wil weten over het overzichtseffect zijn de onderstaande bronnen een mooi begin. 

Op zijn sterfbed (Mei 2014) verteld Wubbo Ockels over het zien van de Aarde vanuit de ruimte.




Overview (20min) van Planetary Collective is een mini-documentaire over het overzichtseffect waar astronauten en denkers praten over wat het betekend voor de mensheid.




Earthrise: What's it like to escape our planet (30min) is een mini-doc over de ervaringen van de Appolo 8 astronauten die op de Maan de Aarde ontdekten en de beroemste foto van de Aarde allertijden maakten.




The Overview Effect van Frank White is een uitgebreid onderzoek naar het Overzichtseffect. Hij interviewde hiervoor vele astronauten over hun ervaringen. 



The Overview Effect: Awe and Self-Transcendent Experience in Space Flight is een paper uit Psychology of Consciousness: Theory, Research, and Practice, 2016, Vol. 3, No. 1, 1–11. Hierin wordt wetenschappelijk uitgelegd wat het overzichtseffect is. > Download PDF



Kan je het overzichtseffect ook ervaren zonder naar de ruimte te gaan?


Je zou kunnen zeggen dat het overzichteffect in gradaties bestaat. Het meest overweldigend wordt het ervaren als je diep in de ruimte bent en dan de aarde ziet zweven in het zwarte niks. Maar op een bergtop of vanuit een vliegtuig kan je het ook voelen. Of door simpel weg af en toe een poosje naar een foto van de Aarde te kijken. Een andere manier is eigenlijk een soort omgekeerd overview effect, namelijk door naar boven te kijken, de ruimte in. Te realiseren dat onze Zon een ster is. Of ‘s nachts onder een heldere hemel door de voorruit van ons ruimteschip Aarde naar de sterren te kijken. 

Hieronder wat manieren waarop we het overzichtseffect in onszelf teweeg kunnen brengen. 

Bijvoorbeeld door ‘s nachts eens wat vaker omhoog te kijken. Zoals filmmaker en sterrenkijker Wylie Overstreet zo mooi laat zien in dit filmpje. Hij neemt zijn telescoop mee om mensen de Maan van dichtbij te laten zien. De reacties zijn ontroerend.




Je kan ook naar het Columbus Earth Center in Kerkerade waar je in een omgekeerd planetarium boven de Aarde zweeft.



Het iSpace Lab onderzoekt hoe virtual reality zou kunnen helpen om de ervaring van het overzichtseffect te simuleren in hun Virtual Eathgazing project.




Voor op je computer of smartphone is er Google Earth (gratis) of Living Earth (betaald) een prachtige app (mac & iOS) waar je naar een live gesimuleerde aarde kijkt (incl. weer en verlichte steden).